Jak budować odporność organizmu z medycyną chińską?

Odporność w ujęciu medycyny chińskiej

W tradycyjnej teorii medycyny chińskiej ważnym pojęciem związanym z odpornością jest Wei Qi, nazywane niekiedy „energią obronną”. Według klasycznej koncepcji TCM Wei Qi krąży w powierzchniowych warstwach organizmu i stanowi jego pierwszą linię ochrony przed wpływem czynników zewnętrznych.

Nie należy jednak utożsamiać Wei Qi bezpośrednio z układem immunologicznym rozumianym przez współczesną medycynę. Jest to pojęcie należące do tradycyjnego systemu diagnostycznego medycyny chińskiej.

Na kondycję Wei Qi mają wpływać przede wszystkim prawidłowe funkcjonowanie Płuc, Śledziony i Nerek – przy czym nazwy te w medycynie chińskiej opisują szersze zespoły funkcjonalne niż odpowiadające im narządy anatomiczne.

Płuca – pierwsza linia ochrony organizmu

W TCM Płuca odpowiadają między innymi za kontakt organizmu ze środowiskiem zewnętrznym oraz rozprowadzanie Wei Qi.

Osłabienie funkcji Płuc może być w tradycyjnej diagnostyce wiązane z większą podatnością na infekcje, przewlekłym kaszlem, osłabieniem, nadmierną potliwością czy dłuższym powrotem do formy po chorobie.

Dlatego w profilaktyce istotne są nie tylko konkretne metody terapeutyczne, ale również podstawowe elementy codziennego życia: odpowiednia ilość snu, ruch, regularne przebywanie na świeżym powietrzu oraz właściwa regeneracja.

Śledziona – odporność zaczyna się również od odżywiania

W medycynie chińskiej szczególne znaczenie przypisuje się prawidłowemu trawieniu. Śledziona odpowiada w tym systemie za przekształcanie pożywienia w energię potrzebną organizmowi do codziennego funkcjonowania.

Dlatego długotrwałe błędy żywieniowe, nieregularne posiłki czy nadmierne obciążenie układu pokarmowego mogą – według teorii TCM – stopniowo osłabiać organizm.

W okresach zwiększonego zapotrzebowania na regenerację najczęściej zaleca się dietę:

• opartą na regularnych posiłkach,
• dostosowaną do pory roku,
• zawierającą produkty możliwie świeże i mało przetworzone,
• odpowiednio dobraną do indywidualnej konstytucji organizmu.

Dietetyka chińska nie opiera się jednak na jednym uniwersalnym jadłospisie dla wszystkich. Ten sam produkt może być odpowiedni dla jednej osoby, a mniej korzystny dla innej. Znaczenie mają między innymi aktualne dolegliwości, sposób trawienia, odczuwanie temperatury, poziom energii oraz ogólny obraz diagnostyczny.

Nerki i zasoby organizmu

W tradycyjnej medycynie chińskiej Nerki związane są między innymi z głębokimi zasobami organizmu, procesem regeneracji oraz zdolnością adaptowania się do długotrwałych obciążeń.

Przewlekły stres, brak snu, przepracowanie i zbyt mała ilość odpoczynku mogą stopniowo wyczerpywać zdolności regeneracyjne organizmu. Dlatego budowanie odporności nie powinno ograniczać się do przyjmowania preparatów czy stosowania terapii dopiero wtedy, gdy pojawi się problem.

Regeneracja jest jednym z fundamentów profilaktyki.

Dieta wspierająca organizm

W dietetyce chińskiej sposób żywienia powinien zmieniać się wraz z porami roku i aktualnymi potrzebami organizmu.

Jesienią i zimą częściej wybiera się posiłki ciepłe i gotowane: zupy, wywary, dania jednogarnkowe, warzywa korzeniowe czy gotowane zboża. W chłodniejszych miesiącach ogranicza się nadmiar produktów silnie wychładzających, zwłaszcza jeżeli dana osoba łatwo marznie, odczuwa zmęczenie lub ma osłabione trawienie.

Nie oznacza to jednak, że istnieje jedna „dieta na odporność”. Zalecenia powinny wynikać z indywidualnej oceny organizmu.

Ziołolecznictwo chińskie

Chińskie ziołolecznictwo wykorzystuje rozbudowane receptury składające się z odpowiednio dobranych składników roślinnych i innych substancji stosowanych w tradycyjnej farmakopei.

Receptury nie powinny być dobierane wyłącznie na podstawie pojedynczego objawu. Dwie osoby, które skarżą się na częste infekcje lub przewlekłe osłabienie, mogą według diagnostyki chińskiej prezentować zupełnie inne wzorce zaburzeń i wymagać innego postępowania.

Dlatego profesjonalne ziołolecznictwo chińskie opiera się przede wszystkim na indywidualnym rozpoznaniu wzorca nierównowagi, a dopiero później na dobraniu odpowiedniej receptury.

Zioła mogą również wchodzić w interakcje z lekami, dlatego ich stosowanie warto konsultować ze specjalistą, szczególnie w przypadku chorób przewlekłych, ciąży lub regularnego przyjmowania leków.

Akupunktura jako element wspierający równowagę organizmu

Kolejną metodą wykorzystywaną w Tradycyjnej Medycynie Chińskiej jest akupunktura.

Dobór punktów zależy od indywidualnego obrazu pacjenta. Inaczej może wyglądać terapia osoby przemęczonej i zestresowanej, inaczej osoby z osłabionym trawieniem, a jeszcze inaczej pacjenta wracającego do formy po długotrwałej chorobie.

Dlatego w medycynie chińskiej nie istnieje jeden uniwersalny zestaw „punktów na odporność”. Terapia powinna wynikać z wcześniejszej diagnozy.

Sen i stres mają znaczenie

Odporności nie można rozpatrywać w oderwaniu od stylu życia.

Organizm funkcjonujący przez wiele tygodni w warunkach chronicznego stresu, niedoboru snu czy nadmiernego wysiłku ma mniej możliwości na regenerację.

Z perspektywy profilaktyki warto więc zadbać o kilka podstawowych elementów:

• regularny rytm snu i czuwania,
• odpowiednią ilość odpoczynku,
• codzienną umiarkowaną aktywność,
• regularne posiłki,
• ograniczenie długotrwałego przeciążenia organizmu,
• dostosowanie aktywności do aktualnych możliwości.

Czasami właśnie te pozornie proste elementy są podstawą, od której warto rozpocząć pracę nad poprawą kondycji organizmu.

Dlaczego indywidualna diagnoza jest tak ważna?

Jedną z najważniejszych cech medycyny chińskiej jest indywidualne podejście do pacjenta.

Podczas konsultacji bierze się pod uwagę nie tylko główną dolegliwość, ale również między innymi sposób odżywiania, trawienie, sen, poziom energii, reakcję organizmu na temperaturę, stres oraz inne towarzyszące objawy. Elementami tradycyjnej diagnozy mogą być także obserwacja języka i badanie pulsu.

Dopiero na podstawie całego obrazu można określić, które obszary wymagają szczególnego wsparcia.

Odporność buduje się przez cały rok

Z punktu widzenia medycyny chińskiej najlepszym momentem na dbanie o organizm nie jest dopiero chwila, w której pojawia się choroba.

Znacznie ważniejsze jest systematyczne wspieranie równowagi, regeneracji i prawidłowego funkcjonowania organizmu przez cały rok.

Odpowiednio dobrana dieta, odpoczynek, sen, ruch, ograniczenie przewlekłego stresu, a w razie potrzeby także indywidualnie dobrane metody takie jak akupunktura czy ziołolecznictwo mogą być elementami takiego holistycznego podejścia.

Właśnie na tym w dużej mierze opiera się profilaktyczna filozofia Tradycyjnej Medycyny Chińskiej – nie tylko reagować na pojawiające się dolegliwości, ale również zwracać uwagę na sygnały wysyłane przez organizm i odpowiednio wcześnie wspierać jego równowagę.